INLEIDING

Kunst is een opmerkelijk vaag en interessant begrip. Het Van Dale woordenboek geeft er o.a. de volgende betekenissen aan:

  1. [g.mv.] het creatief en origineel tot uiting of voorstelling brengen van gedachten of gevoelens op vaak ontroerende of schokkende wijze
  2. door oefening en studie verkregen kundigheid, vaardigheid
  3. het verrichten van iets dat in het algemeen moeilijk wordt gevonden => toer, kunststuk
  4. [g.mv.] wat door mensen en niet door de natuur is gemaakt => namaak

Dit zijn slechts een paar definities van het woord kunst, als je andere bronnen raadpleegt zijn er nog veel meer.

Een ding mag duidelijk zijn, kunst is iets ván mensen, vóór mensen. Een soort communicatievorm misschien. Aan de ene kant is er diegene die het kunstwerk maakt, aan de andere kant de ontvanger. Daar tussen in: het kunstwerk, de drager, het medium.

Wat wordt er eigenlijk 'overgedragen' of gecommuniceerd door een kunstwerk? Wat kun je als beschouwer ontvangen of ervaren door een kunstwerk? De mogelijkheden zijn haast oneindig, omdat er zo enorm veel kunstenaars, kunstwerken, kunstvormen en kunstopvattingen zijn.

Een kunstwerk kan een rationeel of gevoelsmatig effect hebben op de beschouwer. Zo kunnen 'kunstervaringen' pure schoonheidservaringen zijn, een schok van realiteit, een droomachtige 'van-de-wereld-ervaring', bewustmaking van een bepaald politiek beeld of een gevoel als vrolijkheid of melancholie.

Helaas gaat er vaak iets fout: het kunstwerk mist zijn uitwerking. Dat kan verschillende redenen hebben: de fout kan zowel bij de kunstenaar als de beschouwer liggen. Fouten die de kunstenaar gemaakt heeft bij het creëren van zijn werk zijn niet op te lossen. Aan de andere kant kan de beschouwer er wel voor zorgen dat hij geen 'fouten' maakt en dus geen waardevolle kunstervaringen mist!

Voorbeelden van beschouwersfouten zijn:

  1. Het niet openstaan van de beschouwer

    Je hoofd staat er niet naar, het werkt trekt je in eerste instantie helemaal niet aan of de omstandigheden zijn gewoon niet goed. Algemeen kun je het ervaren van kunst niet forceren, maar bedenk wel dat sommige hele mooie kunstwerken gewoon wat inspanning van de beschouwer vereisen.

  2. Het missen van een 'getraind' oog (en/of oor)

    Normaal kijk je in het dagelijks leven vrij oppervlakkig om je heen: probeer maar eens uit je hoofd de weg naar school voor te stellen! Deze manier van kijken is vaak niet geschikt om kunst te ervaren. Je kunt het beste met een bepaalde bedoeling en wat gedetailleerder kijken. Bijvoorbeeld naar het materiaal, de structuur, het gebruik van kleuren en de werking ervan, de vormen en hun ordening of de werking van licht. In deze 'Cursus Kunstkijken' leer je hoe je naar kunst kunt kijken en leer je elementen te benoemen.

  3. Het missen van achtergrond informatie

    Het kunstwerk dat je bekijkt kan in een hele andere tijd, plaats of door een heel anders-denkend persoon dan jijzelf gemaakt zijn. Het werk kan bijvoorbeeld verwijzen naar gebeurtenissen uit die tijd of symbolen gebruiken die wij allang niet meer kennen. Om het werk dus beter te begrijpen zou je dus dingen te weten moeten komen over de omgeving en opvattingen van de kunstenaar en de tijd waarin hij leefde. Hier ontmoeten kunstbeschouwing en (cultuur)geschiedenis elkaar. De Kunstkijker bevat een grote database met stromingen, kunstenaars en kunstwerken van alle tijden. Hier kun je veel achtergrondinformatie vinden.

Heb je deze fouten, zo goed je kunt, uitgesloten, dan kun je een oordeel vellen over het kunstwerk. Dat is heel persoonlijk en tevens aan verandering onderhevig. Naarmate je er meer van af gaat weten gaat ook je manier van kijken en je smaak veranderen. We hopen dat 'Kunstkijker' daar iets toe kan bijdragen.

Voor nu en de toekomst veel kijkplezier!